اگر دندان دچار پوسیدگی شود و این پوسیدگی پیشرفت کند، به بافت زنده درون دندان یعنی ریشه و عصب دندان رسیده، این بافت عفونی می گردد و باید خارج شود؛ این عمل عصی کشی یا درمان ریشه نامیده می شود. (توصیه میشود مقالات لمینت دندان و ایمپلنت دندان را نیز مشاهده کنید )
ابتدا تمامی بافت های زنده و عفونی داخل کانال عصب حذف و پاکسازی می شود، سپس ریشه را با گوتا پر می کنند. پرکردن باید درست انجام شود، زیرا عفونت های مجدد دندانی، از دهان به سمت ریشه و انتهای ریشه می روند. بعد از درمان ریشه ، دندان گرچه تغذیه اصلی خود را که از انتهای ریشه است از دست می دهد،اما همواره توسط بافت های نگه دارنده اطراف ریشه ها تغذیه می شود. زمانی که عصب دندان دچار درد شد، احتیاج به عصب کشی داریم که عواملی همچون پوسیدگی وسیع دندان، پر کردگی های وسیع قدیمی دندان، ترک در دندان، سایشهای شدید دندانی، عفونت عصب دندان، آبسه دندان، حساسیت دندان به سرما، گرما، ضربه و لمس می تواند باعث این درد شوند.
درشکستگی دندان، اگر خط شکست از عصب گذشته باشد در این صورت، عصبی که با محیط خارج در تماس قرار گرفته باید تخلیه شود. گاهی اوقات عصب دندان درگیر پوسیدگی نمی شود ولی، پوسیدگی خود دندان به قدری پیشرفته است که نمی توان بدون عصب کشی، دندان را ترمیم کرد، یعنی برای به دست آوردن فضایی جهت گیر دادن مواد ترمیمی باید از فضای داخل پالپ و کانال استفاده کرد که به آن عصب کشی اجباری گفته می شود. وارد شدن ضربه به دندان، این ضربه می تواند در گذشته ها اتفاق افتاده باشد یا اینکه به علت وارد شدن ضربات سبک ولی مزمن، که گاهی به علت مرتب نبودن دندان ها از یک دندان به دندان دیگر وارد می شود اتفاق بیفتد. ضربه وارده در انتهای ریشه التهاب ایجاد می کند و باعث قطع خون رسانی به دندان و مرگ عصب دندان یا به اصطلاح، نکروز عصب می شود.بافت مرده دندان به مرور فاسد شده و باید از دندان خارج شود.در غیر این صورت عفونت به بافت همجوار انتقال می یابد.
محل قرارگیری عصب دندان در وسط دندان و ریشه ها است. که نقش عمده آن ایجاد حس گرما و سرما و درد دندان است. اگر پالپ توسط پوسیدگی ها آسیب ببیند و عفونی شود، می میرد. اگر درمان ریشه با خارج کردن عصب و تمیز کردن بافت های عفونی انجام نشود، عفونت به انتهای ریشه درون استخوان رفته و باعث لق شدن دندان می شود که بسیار درناک است. همچنین در سایت mayoclinic اطلاعات کاملی وجود دارد .
یک روش برای عصب کشی دندان استفاده از لیزر درمانی است. لیزر نور تقویت شده ای می باشد که به صورت پرتوهای هم راستای بسیار باریک با طول موج مشخص تابیده می شود. این نور تقویت شده نوعی از انرژی را فراهم می کند که گونه های آن، کاربردهای متفاوتی در علم پزشکی دارند. لیزر لایه های مانده بر اثر ساییدن کانال ریشه را که عفونت زیادی دارد، ازبین برده و ریشه دندان را استریل می کند. مزیت این روش این است که درد پس از درمان به علت خاصیت ضد التهابی لیزر، تا حد خوبی کم می شود. لیزر با عمق نفوذ بسیار زیادی که دارد، تمامی باکتری های عفونی درون دندان را می کشد. یکی از معایب لیزر، قیمت زیاد آن است.
منبع : کلینیک دندانپزشکی دنیا دنتال
در طول درمان ارتودنسی ممکن است ناحیه دهان و دندان بیمار دچار آسیبهای جراحتی شوند. درمانهای ارتودنسی ممکن است دارای 2 بعد مثبت و منفی باشند. بعد مثبت این است که بریسها مانع افتادن دندانها میشود و بعد منفی این که بریسها معمولا موجب زخمیشدن و آسیب لبها و در برخی موارد گونههای بیمار میشوند. طبیعتا وقوع چنین مشکلاتی قبل از ارتودنسی و بستن بریسها وجود ندارد. حال سوال اینجاست که در صورت مواجهشدن با چنین مشکلاتی در طول درمان ارتودنسی چه کاری باید کرد. برای پیشگیری از آسیبهای ناشی از درمانهای ارتودنسی چه اقداماتی باید انجام داد؟
بعد از سیمکشی دندانها زندگی معمولا روال عادی خود را سیر میکند. بیماران میتوانند با رعایت احتیاط به خوردن، کارکردن و فعالیتهای خود ادامه دهند. اما آسیبهای جراحتی ناشی از بریسها در ناحیه دهان تنها موردی است که معمولا بیماران را تهدید میکند.
زخمهای ناشی از ارتودنسی اغلب دندانها، استخوانهای حمایت کننده و بافتهای نرم را تحت تاثیر قرار میدهند. هنگام وقوع موارد اورژانسی، هر سه مورد فوق باید مورد ارزیابی قرار گیرند. هنگام وقوع چنین مشکلاتی که ناشی از وجود بریسها در دهان هستند، بهتر است به متخصص ارتودنسی مراجعه تا با راهنماییهای او مشکل پیش آمده برطرف شود.
ضربه به دهان قطعا به دندانها آسیب میرساند. تاج دندان که بخش قابل رویت و بالینی دندانها است ممکن است در حین درمانهای ارتودنسی دچار آسیب شود. گاهی آسیبهای تاج دندان قابل رویت و گاهی دور از دید هستند. شکستن یا ترک خوردن مینای دندان یکی از رایجترین صدماتی است که معمولا رخ میدهد. عمق شکستگی معمولا روی حساسیت دندانها نسبت به سرما و گرما تاثیر دارد. دندان ترک خورده یا شکسته اغلب از طریق پیوند، روکش یا تعویض کامل تاج ترمیم میشود. در صورتی که آسیبها بسیار شدید باشند درمان کانال ریشه یا عصبکشی ضرورت مییابد.
شکستگی در ناحیه تاج دندان یا سطح زیر استخوان ممکن است غیرقابل ترمیم بوده و یا حتی منجر به کشیدن دندان شود. شکستن ریشههای دندان معمولا قابل ترمیم نیستند. تا زمانیکه بریسها روی دندانها قرار دارند ترمیم دندان شکسته یا آسیب دیده تنها توسط دندانپزشک صورت خواهد گرفت، بنابراین هنگام وقوع چنین مواردی در حین ارتودنسی، همکاری متخصص ارتودنسی دندان با دندانپزشک ضرورت بیشتری پیدا میکند.
اگر موقعیت دندانها بهدلیل آسیب وارده به دهان تغییر کنند، احتمال آسیب استخوانهای اطراف دندانها نیز بسیار بالا خواهد بود.
استخوان از خود دندان ضعیفتر است، بنابراین قبل از اینکه ریشه دندان شکسته شود استخوان از هم گسسته می شود. نکته جالب این است که استخوان ترمیم میشود ولی خود دندان ترمیم نمیشود. اگر دندانهای شما در اثر آسیب جابهجا یا حرکت کردهاند بهتر است به منظور ارزیابی ناحیه دهان، کاهش درد، تغییر موقعیت دندانها و بازگرداندن استخوانهای اطراف به موقعیت طبیعی به جراح دهان و دندان مراجعه کنید.
جراح دهان و دندان در مواقعی که بریسها دچار خمیدگی یا شکستگی شدهاند با خارج کردن سیمها و سپس درمان جراحت ناشی از بریسها بیمار را برای سیمکشی مجدد به متخصص ارتودنسی ارجاع میدهد. در زمان آسیب، بریسهای روی هر دندان موجب اتصال تمام دندانها به یکدیگر شده و در بسیاری از موارد این امر خود یکی از علتهایی است که مانع از دست رفتن کامل دندان میشود.
جراحت لبها و گونهها متاسفانه یکی از شایعترین آسیبهای ناشی از سیمکشی دندانها است. همانطور که قبلا اشاره شد یکی از مزیتهای ارتودنسی محافظت از دندانها میباشد اما بافتهای نرم هنگام حادثه معمولا بهدلیل وجود بریسها در دهان دچارجراحت شده یا از بین میروند.
در مواقعی که لبها یا گونهها بهدلیل بریسها دچار جراحت میشوند اولین گام درمانی شامل خارج کردن موقت بریسها از دهان است. شاید این امر برای بیمار خوشایند نباشد اما شروع درمان زخمهای ناشی از ارتودنسی بسیار ضرورت دارد.
بهمنظور کاهش تورم بهتر است بهمدت 24 تا 48 ساعت کیسه یخ را روی نواحی آسیبدیده بافتهای نرم قرار داد. دهان پر از رگهای خونی است. وجود رگهای خونی زیاد طبیعتا موجب خونریزی زیاد هنگام وقوع آسیب میشود. از طرفی وجود رگهای خونی زیاد موجب تسریع التیام ناحیه آسیبدیده بهنسبت سایر نقاط دیگر میشود.
بیشتر جراحات خفیف تا معمولی نواحی لبها، گونهها و زبان معمولا بدون نیاز به بخیه ترمیم میشوند. معمولا جراح دهان و دندان یا جراح پلاستیک جراحات شدید یا نسبتا شدیدی را که در آن لبههای زخم بههم متصل نمیشوند را ارزیابی میکنند تا در صورت نیاز از طریق بخیه زخمها را التیام داده و ظاهر جراحات را بهبود بخشند.
تمام آسیبهای دهان و دندان قابل پیشگیری نیستند اما بیشتر آنها را میتوان کنترل کرد. در طول درمان ارتودنسی استفاده از محافظهای دهان کمک شایانی به محافظت از لبها و دندانها میکنند. برخی محافظهای دهان بهگونهی خاصی طراحی شدهاند و روی بریسها قرار میگیرند. برخلاف برخی محافظهایی که نیاز به جوشاندن و یا تنظیم روی دندانها دارند، محافظهای جدید از طریق گاززدن، لبها و خود بریسها درجای خود محکم قرار میگیرند.
به دلیل تغییر موقعیت دندانها در طول درمان ارتودنسی، محافظهایی که نیاز به جوشاندن و تنظیم دارند انتخاب مناسبی نیستند و ممکن است حتی مانع حرکت دندانها در طول ارتودنسی شوند. اگر مشغول انجام حرکات ورزشی هستنید که ممکن است به دهان ضربه وارد شود حتما متخصص ارتودنسی خود را در جریان امر قرار دهید تا با تجویز محافظ دهان از آسیب احتمالی دهان و دندانها پیشگیری شود.
بیشتر بخوانید :
میدانید که ارتودنسی به شما لبخندی زیباتر با دندانهای ردیفتر که همیشه آرزویش را داشتید میبخشد، اما هنگامی که ارتودنسی دارید صبر کردن میتواند پایان ناپذیر به نظر برسد. در حالی که همه میگویند صبر کردن به نتیجهی پایانی میارزد اما شما بیصبر و حوصله میشوید. اگر در طول فرآیند کم تحمل میشوید و فقط میخواهید بریسها برداشته شوند راههایی وجود دارد که با استفاده از آنها میتوانید فرآیند را سرعت بخشیده و هر چه زودتر از شر بریسها خلاص شوید و هزینه درمان ارتودنسی را کاهش دهید. . مهمترین بخش در سریع کردن طول مدت درمان ارتودنسی دنبال کردن همیشگی دستورالعملهای متخصص ارتودنسی است.
محدودیتهای غذایی را دنبال کنید
در حالی که ممکن است به نظر برسد خوردن آبنبات یا پاستیل بصورت موردی مشکلی ایجاد نمیکند، اما میتواند تاثیر زیادی بر درمان داشته باشد. به شما گفته میشود این غذاها را نخورید زیرا میتوانند باعث خم شدن سیم ارتودنسیتان شوند و یا حتی دندانهای شما را به جهت اشتباهی بکشند. یک اشتباه ساده مثل این میتواند درمان شما را طولانی کند که دقیقا همان چیزی است که نمیخواهید. همچنین اگر علاقه به جویدن یخ دارید بسیار مهم است که قبل از اینکه باعث آسیبهای بیشتر به دندانهایتان شوید این عادت بد را ترک کنید. نه تنها جویدن یخ برای دندانهایتان بد است و میتواند نشانهای از کمبود تغذیهای باشد بلکه میتواند به سیمها و براکتهای شما آسیب برساند. شما همچنین باید از عادتهای بدتر دیگر مثل جویدن مداد و ناخنها اجتناب کنید. سعی کنید فقط برای خوردن غذا از دندانهایتان استفاده کنید.
استفاده از کشهای الاستیکی
اگر ارتودنتیست برای سریع کردن روند ردیف کردن دندانها ( ارتودنسی سریع ) به شما کشهای الاستیکی داد مطمئن شوید همان زمانی که دستور داده شده از آنها استفاده میکنید! متخصص ارتودنسی برای هدف خوبی این کشها را به شما میدهد. اطمینان حاصل کنید که همه وقتها به جز هنگام خوردن از کشها استفاده میکنید. از بازی کردن و درآوردن و دوباره گذاشتن کشها پرهیز کنید. این به یقین یک راه برای از دست دادن آنها است. همچنین قرار دادن دوباره کشها روی دندان بعد از شام هنگام آماده شدن برای رفتن به رختخواب به راحتی فراموش میشود، بنابراین این کار را جزوی از روال همیشگی خود قرار دهید. اگر هر روز از آنها استفاده نکنید، نمیتوانند وظیفه خود یعنی تغییر شکل دندانها در اسرع وقت را انجام دهند.
بهداشت دهان و دندان را حفظ کنید
مسواک زدن و نخ دندان کشیدن میتواند با دهان پر از براکت و سیم کمی دشوار باشد بنابراین شما نیاز به تلاش اضافی برای تمیز کردن دندانهای خود دارید. ذرات غذایی و باکتریها میتوانند بین بریسها و دندانهای شما گیر کرده و باعث پوسیدگی دندان و بیماری لثه شوند. از متخصص ارتودنسی خود در مورد ابزارهایی که میتوانید برای بهتر تمیز کردن بریسها استفاده کنید، سوال بپرسید. مسواک برقی ممکن است در این زمان سرمایه گذاری عاقلانهای باشد. هر چه دهان از نظر بهداشتی سالمتر باشد، دندانهایتان سریعتر ردیف میشوند. اگر میخواهید سریعتر از شر بریسها خلاص شوید اینکه هر روز به بهداشت دهان و دندان توجه بیشتری کنید امری حیاتی است.
با دندانهای خود مهربان باشید
دندانهای شما در طول روند صاف کردن تحت فشار زیادی قرار میگیرند، بنابراین مهم است که شما از عادتهای بد که باعث فشار ناخوشایندی روی دندانها میشوند مانند سفت گاز گرفتن و ساییدن دندانها، اجتناب کنید. برخی افراد عادت عصبی انجام این کار را دارند که باعث فرسایش بیشتر دندانها میگردد. اگر متوجه شدید که در حال انجام این کار هستید سعی کنید فک خود را شل کنید. اگر هنگام این اتفاق خوابیدن خیلی زیاد رخ میدهد، با ارتودنتیست خود در مورد راههای پیشگیری از آن صحبت کنید.
بیشتر بخوانید :
بسیاری از بیماران دندانهایشان را ارتودنسی( ارتودنسی ثابت ، ارتودنسی متحرک ، ارتودنسی نامرئی و....) میکنند تا دندانهای خود را با سیمکشی ردیف و مرتب کنند و از داشتن لبخندی زیبا لذت ببرند. اما مزایای ارتودنسی به صاف کردن دندانها ختم نمیشود و ارتودنسی سلامتی را نیز ارتقاء میدهد؛ فایدهای که شاید بسیاری از بیماران ارتودنسی از آن اطلاع نداشته باشند. جالب است بدانید که ارتودنسی با بهجا گذاشتن اثرهای زیر به سلامتی بیمار نیز کمک میکند:
کاهش تشکیل پلاک روی دندانهایی که مرتب شدهاند و تمیز کردن آنها راحتتر است
تصویر آشنای تبلیغات تمام خمیردندانها و مسواکها لبانی است که به لبخندی درخشان با دندانهایی سپید و مرتب گشوده شده است. استفاده از این تصویر به این دلیل است که دندانهای مرتب علاوه بر زیبا بودن راحتتر و بهتر نیز تمیز میشود. دندانهای کج و نامرتب بستر مناسبی برای جمع شدن پلاک است. بینظمی، بههمفشردگی، روی هم قرار گرفتن دندانها یا دسترسی دشوار به دندانها باعث میشود که غذا بین دندانها گیر کند و پلاک ایجاد شود. چون مسواک زدن یا نخ کشیدن دندانهای نامرتب آسان نیست، ذرات غذا و پلاک پاک نمیشود و مشکلاتی مانند کرم خوردگی، تغییر رنگ دندان وبدبو شدن دهان بروز مییابد. پیآمد جمع شدن پلاک روی دندانها مشکلات جدیتری مانند پوسیدگی دندان و بیماریهای لثه است. اما پس از مرتب شدن دندانها میتوان به راحتی تمام دندانها را به طور کامل مسواک زد و بین آنها را نخ کشید.
آسیبدیدگی کمتر
دندانهای کج و نامرتب راحتتر از دندانهای ردیف و مرتب لبپر میشود و میشکند. ارتودنسی نقصهای مربوط به نامرتبی دندانها را اصلاح میکند تا بیمار بتواند مادامالعمر از نعمت داشتن دندانهایی سالم، مرتب و با عملکرد بهینه برخوردار شود.
پس از مرتب شدن دندانها فشار کمتری به استخوانهای فک وارد میشود
بینظمی یا کج بودن دندانها عملکرد فک را نیز مختل میکند، این اختلال به سایش غیرعادی دندانها میانجامد که به نوبه خود ناراحتی یا درد و حتی پوسیدگی سریع دندانها را در پی دارد. ارتودنسی تواناییهای جویدن، گاز زدن و صحبت کردن را بهبود میدهد. بیمار به دلیل همراستا نبودن مفصلهای فک یا سایش دندانها در اثر روی هم قرار گرفتنشان دچار درد میشود. اما پس از آن که ارتودنسی دندانها و فک را منظم کرد، در جای مناسب قرار داد و عملکرد آنها را بهینه ساخت، درد نیز آرام میشود.
بیشتر بخوانید : هزینه ارتودنسی چه قدر است ؟
دهان سالم، تغذیه بهتر، بدن سالم
شواهدی پزشکی در دست است که رعایت نکردن بهداشت دهان و دندان ابتلا به عارضههایی گوناگون را به دنبال دارد که دامنه آن فراتر از دهان است و شامل بیماریهایی مانند دیابت، سکته مغزی، ناراحتی قلبی و عوارض گوناگون برای بانوان باردار میشود. باکتریهای موجود در دهان وارد جریان خون، ریه و دستگاه گوارش میشود و کل سیستم ایمنی را به خطر میاندازد. چنانچه دندانها مرتب نباشد، خوردن خوراکیهای سفتی مانند هویج یا چیپس دشوار میشود؛ در نتیجه بیمار از خوردن غذاهایی پرهیز میکند که سالماند و مواد مغذی لازم را برای بدن تامین میکنند.
ارتقاء اعتماد به نفس
ارتودنسی کردن و مرتب شدن دندانها اعتماد به نفس و حس رضایت از خویشتن را نیز بهبود میدهد. با داشتن دندانهایی ردیف و مرتب دهان، سالم و لبخند، زیبا و درخشان میشود. همانطور که اشاره شد، مزیت ارتودنسی منحصر به مرتب کردن دندانها و ارتقاء سلامت دهان و دندان نمیشود. پس از آن که ارتودنسی، تمام و نامرتبی دندانها اصلاح شد، کیفیت زندگی بیمار نیز بهبود مییابد.
بیشتر بخوانید :
اگر دندانهای شما ارتودنسی شده است طبیعتا باید شناخت مختصری از درمان ارتودنسی داشته باشید. شاید درمانهای ارتودنسی امروزه بهعنوان مدرنترین شاخه دندانپزشکی بهنظر برسند اما شواهد حاکی از آن است که داشتن لبخند زیبا از زمان باستان مصر نیز مورد توجه همگان بوده است. درمانهای ارتودنسی از طریق تجهیزات و روشهای متنوع به تدریج توسعه یافته تا جاییکه امروزه به یک درمان کاملا پیچیده و پیشرفته تبدیل شدهاست. دندانها و فکهای نامرتب طبیعتا توانایی گفتار و حتی جویدن یک فرد را تحت تاثیر قرار داده و با مشکل مواجه میکنند. نکته جالب ارتودنسی این است که تاریخچه این درمان ریشه در هزاران سال پیش دارد. در این مقاله به حقایق جالبی در خصوص پیشینه درمانهای ارتودنسی میپردازیم.
بریسهای اولیه
بهنظر میرسد که تمایل به ردیف کردن و مرتب کردن دندانها فقط موضوع مهم دنیای امروز نیست. باستانشناسان با کشف اجساد مومیای شده، با قطعات فلزی بر روی دندانهای آنها مواجه شدند که خود گواه این موضوع میباشد. دندانپزشکان قدیم برای درمان و اصلاح فاصله بین دندانها بهجای سیمهای فلزی معمولا از زه استفاده می کردند. در سالهای 400 تا 500 قبل از میلاد مسیح، بقراط و ارسطو پزشک و فیلسوف بزرگ یونان روشهایی را ابداع کردند که در بهبود مشکلات دندانی از جمله مرتب کردن دندانهای نامرتب تاثیر فراوانی داشتند.
بیشتر بخوانید : ارتودنسی نامرئی
مرحله بعد
تاریخچه آنچه که ما امروز بهعنوان بریس میشناسیم به سال 1728 میلادی بازمیگردد. امروزه تکنولوژی و روشهای درمانی ارتودنسی دستخوش تغییرات چشمگیری میباشد. دندانپزشک فرانسوی بهنام پیر فوشارد ملقب به پدر ارتودنسی در قرن هفدهم کتابی با نام ” دندانپزشک جراح” منتشر کرد که یک بخش از آن به معرفی راهها و روشهای صاف کردن دندانها میپردازد.
بریسهای مدرن برای اولین بار توسط پیر فوشارد ابداع شد. فوشارد نوارهای مسطح فلزی را با کمک نخ بههم متصل میکرد و سپس داخ دهان بیماران قرار میداد.
براکتهای ارتودنسی مدرن
ادوارد انگل در سال 1915 چیزی را اختراع کرد که امروزه بهنام براکتهای مدرن ارتودنسی معروف هستند. این براکتها بر روی قطعات کوچک نصب و سپس روی دندانها قرار میگرفتند. ادوراد در سال 1928 با ساخت براکتهایی که مستقیما روی دندانها قرار میگرفتند اختراع خود را توسعه داد. از سال 1915 تا دهه 1970 پیشرفتهای چشمگیری در درمانهای ارتودنسی قدیمی صورت گرفته است تا جاییکه امروزه گزینههای درمانی فراوانی در حوزه ارتودنسی برای بیماران وجود دارد.
بیشتر بخوانید : هزینه ارتودنسی