با پیشرفتهای علم ارتودنسی در سالهای اخیر، روز به روز بزرگسالان بیشتری برای درمان مشکلات دهان و دندان خود که از بچگی با آن دست و پنجه نرم میکردهاند اقدام میکنند. تفاوتهای فاحشی بین ارتودنسی بزرگسالان و ارتودنسی کودکان و نوجوانان وجود دارد. به همین دلیل قبل از تصمیم به مراجعه به دندانپزشک برای معالجه، باید از این تفاوتها آگاه شویم. در این مطلب به تفاوتهای عمده ارتودنسی در بزرگسالان و افراد نوجوان اشاره میکنیم:
ملاحظات مربوط به سن افراد
بیماران بزرگسال اغلب از شرایطی رنج میبرند که در بیماران خردسال و نوجوان وجود ندارد، از قبیل عدم وجود استخوان کافی بین ریشه دندانها برای تغذیه خونی مناسب، عفونت خفیف لثهها و از بین رفتن استخوان حاشیهای. همچنین با توجه به گفتههای مجله سلامت دهان و دندان و انجمن دندانپزشکی، در بزرگسالان استخوانها سختتر هستند و رشد استخوانی متوقف شده است و پیری بافتها نیز باعث میشود که زمان بیشتری طول بکشد تا به موقعیت جدید دندانها عادت کنند. این موارد را محدودیتهای بیومکانیکی مینامند که میتوانند بازچینش دندانها در بزرگسالان را نسبت به بیماران جوانتر پیچیدهتر سازند.
ملاحظات مربوط به تصحیح الگوی گاز زدن
یکی از عوامل اصلی که بزرگسالان را نیازمند درمانهای ارتودنسی میکند، دندانهای بینظم (Malocclusion) یا الگوی گاز معیوب است. به گزارش گروه کوکیچ ارتودنسی، در یک بیمار بزرگسال مبتلا به اختلال دندانی جلو بودن دندانهای فک بالا نسبت به دندانهای فک پایین یا همان اوربایت، اغلب بدون خارج کردن یک یا چند دندان، جای کافی به منظور فراهم کردن فضا برای عقب بردن دندانها وجود ندارد. در سنین بزرگسالی، ممکن است بیماران چند عدد از دندانهای خود را نیز کشیده باشند که این موضوع میتواند مشکل اوربایت را بدتر از قبل کند. متخصصان ارتودنسی این مشکلات را مسایل قابل برگشت در طول زمان مینامند؛ و در این موارد سعی میکند بیمار بزرگسال را طوری معالجه کنند که دندانها بتوانند کارایی لازم در غذا خوردن را داشته باشند و به دنبال رفع مشکل به طور کامل نیستند.
شکلات مربوط به کشیدن دندان
بسیاری از بزرگسالان که به متخصصان ارتودنسی مراجعه میکنند ممکن است چندین دندان خود را در سالهای قبل کشیده باشند، که این موضوع مشکلاتی را برای متخصصان ارتودنسی ایجاد میکند. جای دندانهایی که سالها قبل کشیده شدهاند مکان مناسبی برای قرار دادن دندانهای تازه نیستند، مگر اینکه با اضافه کردن قطعهای استخوان مصنوعی، شکل اولیه را به آنها بازگرداند. پر کردن فضاهای خالی بین دندانها و بسته نگه داشتن آنها که در اثر کشیدن دندانها به وجود آمده است نیز کار دشواری است، زیرا استخوان پیر به اندازه استخوان در حال رشد به فشار عکس العمل نشان نمیدهد.
بیشتر بخوانید : ارتودنسی سریع
آسیب پذیریها
خطر جذب دوباره ریشه دندان در بزرگسالانی که مورد معالجه ارتودنسی قرار میگیرند بیشتر از بیماران جوان است. این اتفاق زمانی رخ میدهد که بدن ریشهی دندان را بازجذب میکند و این باعث میشود دندان بدون تکیه گاه بماند. به گفتهی دکتر بری مک آردل، عوامل موثر در این پدیده عبارتند از تاریخچه ارثی، عادتهای مراقبت از دهان و دندان و نوع ریشهی دندان.
اگر شما مستعد مشکل بازجذب ریشه دندان باشید و درمان، باعث ایجاد اصطکاک شده و ریشه دندان شما را تحت تاثیر قرار دهد، دندان به راحتی شل شده و بعد از مدتی میافتد. متخصص ارتودنسی با بررسی دقیق و مداوم دندانهای شما میتواند بهدنبال نشانههایی از بازجذب ریشه دندان باشد. اما اگر این مشکل دیر کشف نشود، معمولا غیرقابل درمان است.
به گفته دکتر دوین کلر، خطر ابتلا به اختلال مفصل گیجگاهی فکی یا Temporomandibular Disorder نیز در بیماران بزرگسال نسبت به بیماران جوان بیشتر است و علائم آن ممکن است در حین انجام ارتودنسی معمولی نیز بروز کند. لازم است که ارتودنتیست به دقت احتمال خطر اختلال مفصل گیجگاهی فکی را قبل از ارایه پیشنهادهای درمانی بررسی کند.
منبع : مجله ارتودنسی دندان
آماده سازی برای ارتودنسی معمولاً شامل موارد زیر میشود:
بررسی دهانی: متخصص ارتودنسی معاینه کاملی از دندانها، فک و دهان بیمار به عمل خواهد آورد.
عکسبرداری با اشعه ایکس (رادیولوژی): چندین عکس رادیولوژی از دندانهایتان گرفته میشود تا موقعیت دقیق دندانها مشخص شود. متداولترین نوع آن عکس رادیولوژی پانارومیک است که تمام دندانهای ردیف بالا و پایین در موقعیت بایت نشان داده و هرگونه دندان در حال رشد در میان فک نیز کاملاً واضح دیده میشود. عکسهای رادیولوژی مخصوص از سر نیز میتواند به تعیین اندازه، موقعیت و رابطه میان فک و دندانها کمک کنند.
قالبهای پلاستری: یک ماده نرم را گاز میزنید که برای چند دقیقه روی دندانهایتان باقی میمانند. از روی این قالب، یک قالب پلاستری از دندانها ساخته میشود و متخصص ارتودنسی میتواند بایت شخص را ارزیابی کند. در اکثر موارد، این قالب دندانی بصورت دیجیتالی اسکن میشود تا متخصص بتواند آن را بیشتر ارزیابی کرده و تصمیمات درمانی مناسب بگیرد.
کشیدن احتمالی دندان: اگر دهان بیمار دندانهای زیادی داشته باشد، متخصص ارتودنسی احتمالاً یک یا چند دندان دائمی را خواهد کشید تا فضای بیشتری برای دندانهای باقیمانده بوجود آید و آنها براحتی در کنار هم قرار بگیرند.
سایر عملها: در موارد شدید، که حرکت دندان به تنهایی نتواند بایت شخص را تصحیح کند، از جراحی فک در کنار ارتودنسی استفاده میشود.
بیشتر بخوانید : ارتودنسی کودکان
روال درمان ارتودنسی
معمولاً متخصص ارتودنسی ابتدا دندانها را تمیز کرده و سپس خشک میکند. سپس یک ماده چسبنده را روی دندانها میگذارد تا براکتها را به دندانها بچسباند. به محض چسبیدن براکتها، وی آرک وایر را از داخل براکتها رد کرده و با استفاده از باندهای الاستیکی آرک وایر را در جای خود محکم میکند. معمولاً تمام این فرآیند بین 1 تا 2 ساعت طول میکشد. اگرچه، این فرآیند به خودی خود دردناک نیست، ولی در برخی موارد مقداری ناراحتی پس از نصب آن احساس خواهد شد. در ابتدا زبان و گونه به بریسها گیر میکنند، که باعث حساسیت زیادی شده و دندانها احساس درد خواهند کرد. عادت کردن به بریسها حدوداً یک هفته طول میکشد.
گزینههای درمانی ارتودنسی برای بزرگسالان
تمام تجهیزات ارتودنسی به یک شیوه عمل میکنند: یعنی وارد آوردن فشار خفیف ولی دائمی روی دندانها برای حرکت دادن آنها. ولی نحوه وارد آمدن این فشار ممکن است متفاوت باشد، نوآوریهای بیشماری در سالیان اخیر در دسترس متخصصین قرار گرفته است. تجهیزاتی که وضوح کمتری دارد طراحی شدهاند که سادهتر با سبک زندگی شخصی و حرفهای بزرگسالان تطابق دارند. انواع تجهیزات ارتودنسی عبارتند از:
بریسهای سنتی فلزی : احتمالاً این بریسها آن تصوری است که از ارتودنسی دارید: چند براکت کوچک فلزی که روی دندانهای جلویی چسبانده شدهاند. یک سیم نازک که از میان براکتها عبور کرده و به دو سر انتهایی یک حلقه فلزی که دور آخرین دندان آسیا پیچانده شده متصل میشود.
بریسهای سرامیکی: بجای براکتهای فلزی که خیلی مشخص هستند، میتوانید از براکتهای شفاف از جنس سرامیک، پلاستیک یا ترکیبی از هر دو استفاده کنید. این براکتها را به سختی میتوان دید، بجز سیم نازکی که از میان براکتها عبور داده شده، اما بیشتر از ارتودنسی فلزی در معرض شکستگی قرار دارد.
الاینرهای شفاف (ارتودنسی نامرئی ))بعنوان جایگزینی برای انواع تجهیزات ثابت ارتودنسی که در بالا به آن اشاره شد، الاینرهای شفاف متحرک هستند. این الاینرها معمولاً یک سری از “تریهای” پلاستیکی شفاف هستند که دقیقاً روی دندانها قرار میگیرند. هر تری بخشی از یک مجموعهای از تریهاست که دندانهای شما را هر بار اندکی حرکت میدهند تا وقتی که در موقعیت مناسب خود قرار گیرند. تریها با کمک یک نرم افزار مخصوص کامپیوتری طراحی میشود که مدلی مجاری از بایت شخص را ایجاد میکند.
بریسهای لینگوال (پشت دندانی): این ارتودنسیهای فلزی به پشت دندانها چسبانده میشوند (از سمت داخل) که در نتیجه هیچکس نمیتواند آنها را ببیند. این مسئله مزیت این بریسهاست. اما نقطه ضعف آنها این است که عادت کردن به استفاده از آنها دشوارتر است و نسبت به ارتودنسیهای فلزی قیمت بالاتری دارند.
منبع : مجله ارتودنسی دندان
همیشه یکی از موارد مهم در انتخاب نوع درمان و شروع آن هزینه درمان است. در بین درمانهای دندانپزشکی یکی از گرانترین آنها ارتودنسی است. اما چرا قیمت ارتودنسی انقدر زیاد است؟ این سوالی است که در ادامه به آن پاسخ می دهیم:
تخصصی بودن درمان
ارتودنسی یک علم بسیار تخصصی است که یک دندانپزشک عمومی نمیتواند این درمان را انجام دهد. یک متخصص ارتودنسی بعد از گذراندن دوره های دندانپزشکی عمومی به دنبال کسب مهارت و دریافت تخصص ارتودنسی، در آزمونی سخت شرکت کرده و دوره های آموزشی دیگری را پشت سر می گذارد. پس بدیهی است که هرچه تخصص بالاتر باشد، دستمزد هم بالاتر خواهد بود.
نوع درمان
ارتودنسی دندان، روشی بسیار فوق العاده برای رفع و اصلاح مشکلات و ناهنجاری های دهان و دندانی است که خود، انواع و روش های متنوعی دارد. هرکدام از این روشها با در نظر گرفتن شرایط، مشکلات و نیاز بیمار، طی بررسی های حرفه ای ارتودنتیست، انتخاب می گردند. یک متخصص ارتودنسی خوب و دارای مهارت، تمام گزینه های درمانی موجود را برای بیمار خود شرح می دهد تا بیمار بتواند در رابطه با تمام موارد لازم از جمله هزینه، به خوبی فکر کند. هر کدام از روش های ارتودنسی، به دلیل نوع درمان متفاوت، مدت زمان متفاوت و ... هزینه های خاص خود را دارند.
مدت طولانی درمان
مدت زمانی که درمان ارتودنسی شما طول می کشد، در هزینه کلی درمان تأثیر می گذارد. همانطور که می دانید، ارتودنسی در یک جلسه و حتی یک ماه امکان پذیر نبوده و با توجه به شرایط بیماران متفاوت و با درنظر گرفتن نوع درمان، این زمان بین 6 ماه تا 3 سال و یا حتی بیشتر متغیر خواهد بود. همچنین در این درمان، لازم است تا بیمار تحت معاینه مکرر و مداوم ارتودنتیست خود قرار داشته باشد. به همین جهت باتوجه به نوع درمان، بیمار باید هر چند وقت یکبار به مطب ارتودنسی مراجعه داشته باشد.
استفاده از ابزارها و تجهیزات تخصصی
ارتودنسی با داشتن روش هایی متفاوت، از ابزارها و دستگاه های متنوعی برای درمان استفاده می کند. بنابراین یکی دیگر از علل گران قیمت بودن این درمان، هزینه تجهیزات و متریال تخصصی است که می تواند تاثیرات به سزایی در قیمت نهایی ارتودنسی دندان داشته باشد.
نیاز به درمان های جانبی
در ابتدا ارتودنسی نیز مانند هر درمان دندانپزشکی دیگری به عکس های رادیولوژی و اسکن های مربوطه نیازمند است. همچنین با توجه به اینکه هر بیمار شرایط خاص خود را دارد، ممکن است تا به درمان های جانبی مانند جرم گیری قبل از ارتودنسی، کشیدن دندان، درمان بیماری های لثه و پوسیدگی های دندانی و یا هر درمان دیگری نیاز داشته باشد که هر کدام در هزینه ارتودنسی اثرگذار هستند.
منابع :
وسایل ارتودنسی متحرک
این وسایل که معمولا شامل پلاکها هستند، توسط بیمار قابل گذاشتن و برداشتن هستند. اکثر مشکلاتی که در پلاکها بوجود می آیند مربوط به استفاده نا کافی و شکستن و یا گم شدن پلاک می شوند.
استفاده نا کافی موجب کاهش تطابق پلاک و در نتیجه کاهش کارایی آن می شود. همچنین اگر پلاک بشکند یا گم شود قالبگیری مجدد برای ساخت پلاک جدید لازم خواهد شد که علاوه بر هزینه ای اضافی، وقفه در درمان ایجاد شده و فرصتی به دندانها داده تا به جای اول خود بر گردند. این یعنی طولانی شدن زمان درمان.
آغاز استفاده از پلاکها معمولا با دشواریهایی همراه است که بدلیل تداخلی است که با زبان پیدا می کند. این دشواریها مشکل محسوب نمی شوند و راهکار برطرف شدن آنها استفاده منظم از پلاک می باشد.
مواردی که مشکل محسوب نمی شوند و نیاز به زمان دارند تا دهان به پلاک عادت کند:
اختلال موقت در تکلم
افزایش ترشح آب دهان و جمع شدن آن در پشت پلاک.
دشواری در بستن دهان
ایجاد حالت تهوع
برای عادت کردن سریعتر به پلاک و بهبود تکلم قویا پیشنهاد می شود که چند صفحه کتاب با وجود پلاک در دهان روخوانی شود
مواردی که مشکل محسوب می شوند و لازم است برای اصلاح آن با مطب تماس بگیرید (اما استفاده را قطع نکنید! به ادامۀ مطلب توجه بفرمایید):
زخم شدن لثه
شل شدن پلاک
گم شدن پلاک
شکستن پلاک
■ از پلاک در زمانهای تعیین شده استفاده کنید. استفادۀ ناکافی از وسایل موجب طولانی شدن و بی اثر شدن درمان خواهد بود. بر عکس استفاده منظم باعث می شود تا دندان درد و ناراحتی زودتر از بین رفته و سریعتر به آن عادت نمایید. حداقل زمانی در طول شبانه روز لازم است تا وسیلۀ ارتودنسی بتواند اثر خود را اعمال نماید. معمولا توصیه بر این است که پلاک غیر از مواقع غذا خوردن و مسواک زدن در داخل دهان قرار داشته باشد.
■ هرگز استفاده از پلاک را، حتی در صورت بروز مشکل و آزردگی به طور کامل قطع نکنید! این کار منجر به برگشتن دندان شده و کنترل درمان از دست پزشک خارج می شود و ممکن است لازم شود مجددا پلاک جدید ساخته شود. توصیه می شود تا زمان مراجعه به پزشک برای رفع مشکل، پلاک برای ساعاتی در روز استفاده شود تا تطابق و کنترل از دست نرود.
■ پلاک را از محل گیره ها (سیمهایی که معمولا دور دندانهای آسیاب قرار دارند) بگیرید و خارج کنید. پلاک را هرگز از سیمی که در جلوی دندانها قرار گرفته (کمان) نگیرید
■ برای جلوگیری از اسیب و شسکتن پلاک ، جای مخصوصی برای آن در نظر گرفته شده و به شما داده خواهد شد. در مواقعی که مجبور هستید پلاک را از دهان خارج کنید (مثل خوردن غذا و یا مسواک زدن) آنرا درون جای مخصوص قرار دهید تا از شکستن آن جلوگیری شود. پلاکها اغلب بسیار نازک و شکننده هستند و چنانچه از دستتان بر روی زمین بیفتد احتمال شکستن آن زیاد خواهد بود.
بیشتر بخوانید :
والدینی که کودک آن ها به هر دلیلی نیاز به ارتودنسی دندان دارند ،به طور حتم سوالت متداولی ذهن آن ها را به خود در گیر کرده است ،در ادامه دکتر درویش بهترین متخصص ارتودنسی تهران به برخی از این سوالات پاسخ داده اند .
بهترین سن برای انجام ارتودنسی دندان در کودکان چه سنی است ؟
والدین باید برای بررسی سلامت دندان های کودک خود ،معاینات را از سنین ابتدایی آغاز کنند ،اما برای ارتودنسی دندان ها بهترین و مناسب ترین سن زمانی است که دندان های دائمی کودک رویش کرده باشند ،این سن در حدود 10-11 سالگی است . ارتودنسی در سن پایین می تواند مزایا فراوانی داشته باشد .البته در بعضی مواقع بنا بر شرایط دندان های کودک ممکن است دندانپرشک اطفال ارتودنسی دندان را در سن پایین از 10 سالگی تجویز کند .
آیا کشیدن و یا افتادن دندان های شیری می تواند نتیجه ارتودنسی دندان را تحت تاثیر قرار دهد ؟
گاهی شرایط به گونه ای است که کشیدن دندان های شیری یکی از موارد الزامی می باشد ،جای نگرانی وجود ندارد ،در صورت وجود فضای خالی بین دندان ها در طی مراحل ارتودنسی این فضا بسته نگه داری می شود .
آیا درمان ارتودنسی کودکان همراه با درد است ؟
ارتودنسی دندان نیز همانند سایر درمان های دندانپزشکی کمی همراه با درد است اما این درد قابل تحمل و گذرا می باشد .
برخی از والدین از دکتر جوانمرد دندانپزشک اطفال این سوال را دارند که آیا این امکان وجود دارد که دندان های فک بالا و یا پایین به تنهایی تحت درمان ارتودنسی قرار گیرد ؟
این مورد به شرایط کودک و دندان های او بستگی دارد . ارتودنسی قابلیت جفت شدن دندان های بالا و پایین و اصلاح مشکلات فکی و… را دارد ،برای نتیجه بهتر از درمان با کمک ارتودنسی نیاز است تا حد ممکن ارتودنسی دندان های فک بالا و پایین را همراه با هم انجام دهیم .
بیشتر بخوانید : ارتودنسی متحرک