قصد داریم یکی از پیچیده ترین نامنظمی های دندانی و فکی را به شما معرفی کنیم که نسبتاً شایع است و عدم درمان آن می تواند صورت شخص را زشت نشان دهد، و یا اینکه به جز مشکلات زیبایی، مشکلات تنفسی، جویدن و گفتاری نیز ایجاد کند. این مشکل پیچیده و شایع اوربایت یا جلو بودن دندان های فک بالا نام دارد. اوربایت باید توسط یک ارتودنتیست باتجربه و اغلب با کمک ترکیبی از جراحی + ارتودنسی ثابت (و در موارد معدود با ارتودنسی متحرک) درمان شود.
اوربایت یکی از پیچیده ترین نوع نامنظمی های دندانی و فکی به شمار می رود و نوعی مال اکلوژن است. (به موقعیت منظم و ارتباط طبیعی فک ها با هم اکلوژن میگویند و هر حالتی به جز این را، مال اکلوژن مینامند. بنابراین مال اکلوژن در واقع نامنظمی یا نامرتبی فک و دندان ها است.)
این نوع مال اکلوژن یک مشکل نسبتاً رایج در میان انسان ها است. افرادی که اوربایت دارند معمولاً دندان های جلوییشان در فک بالا، کمی جلوتر از دندان های فک پایین هستند. در واقع دندان های فک بالا (از جلو)، دندان های جلویی در فک پایین را میپوشانند.
مهمترین دلایلی که باعث بروز آندربایت می شوند عبارتند از:
عامل اصلی اوربایت دندان، ژنتیک و وراثت است. در واقع بیشتر افرادی که با این مشکل روبرو هستند در خانواده ای به دنیا آمده اند که والدین، خواهر ها و برادرها و یا اقوام نزدیک آن ها اوربایت دارند. در این افراد ژن هایی که باعث بروز مشکلات و ناهنجاری فکی و استخوانی می شوند از طریق والدین به کودکان منتقل می شوند.
کوچک بودن فک یا بزرگ بودن دندان ها می تواند عامل مهم دیگری باشد که موجب اوربایت می شود. زمانی که همه دندان ها جا برای رشد و در آمدن نداشته باشند لاجرم به صورت نامرتب در آمده و یا دچار ازدحام و شلوغی می شوند که ممکن است باعث جلوزدگی دندان های فک بالا شوند.
سایر علل ابتلاء به اوربایت می توانند منشاء خارجی داشته باشند. مثلا مکیدن انگشت شست یا استفاده طولانی مدت از پستانک گاهی اوقات می تواند باعث جلوزدگی دندان های بالا شود.
درمان اوربایت در بزرگسالان چیست؟
درمان ارتودنسی نامرئی لینگوال، سرامیکی یا دیمون شفاف
درمان ارتودنسی ثابت فلزی
جراحی فک
کشیدن دندان
داشتن سابقه، مهارت و تجربه کافی در درمان کیس های مختلف جلو بودن دندان های بالایی می تواند یک مزیت مهم برای هر متخصص ارتودنسی باشد. از آنجا که چنین مشکلاتی نیازمند مهارت بالا هستند بهتر است متخصصی را انتخاب کنید که در طول سال های فعالیتش موارد اوربایت زیادی را درمان کرده باشد. همچنین به سبب اینکه ممکن است نیاز به عمل جراحی فک احساس شود، متخصصی را انتخاب کنید که حتما با بهترین جراحان فک و صورت در ارتباط باشند.
برای منظم کردن دندان ها در برخی افراد از دستگاه های خاصی استفاده می شود که در هنگام استفاده اصلا قابل توجه نیستند و کسی متوجه آن ها نمی شود. به این دستگاه ها اصطلاحاً ارتودنسی نامرئی گفته می شود. بیمار در طول دوره درمانش، این دستگاه های درمانی را روی دندان هایش قرار می دهد و کمتر کسی متوجه آن ها یا درمان بیمار می شود.
ما در ارتودنسی، دستگاه های نامرئی زیادی مانند براکت سرامیکی، ارتودنسی لینگوال و .... داریم. اما اغلب زمانی که صحبت از ارتودنسی نامرئی به میان می آید منظور درمان با کمک پلاک های شفاف و بیرنگ ارتودنسی است که روی دندان ها قرار می گیرند و با نام پلاک ارتودنسی متحرک نیز شناخته می شوند.
در برخی افراد، ممکن است مابین دندان ها اندکی فاصله وجود داشته باشد که این می تواند امری طبیعی بوده و مشکلی ایجاد نکند. اما به محض اینکه این فاصله به بیش از 0.5 میلی متر افزایش پیدا کند یک معضل و مشکل در نظر گرفته می شود که در دندانپزشکی به آن دیاستما یا دیاستم (diastema) گفته می شود و نیازمند توجه و درمان دندانپزشکی است. این مشکل میبایست با روش هایی مانند ارتودنسی دندان اصلاح و بسته شود.
دیاستما یا فاصله بین دندانی می توانند دلایل ژنتیکی داشته باشد و یا اینکه به خاطر مسائل اکتسابی مانند مکیدن انگشتان، از دست رفتن دندان ها، وارد شدن ضربه به دندان ها و بزرگ بودن زائده فرنوم لبی و یا حتی کج بودن دندان ها باشد.
به کج بودن دندان ها در اصطلاح دندانپزشکی، کراودینگ (Dental Crowding) گفته می شود و تقریبا شایعترین مشکل ارتودنسی در میان تمام انسان ها مخصوصاً در کشور خودمان ایران است. حدوداً 70 درصد از جامعه ایرانی به نوعی این کج بودن دندان ها را با شدت های مختلف تجربه می کنند که از این میان، 30 درصد نیازمند درمان هستند.
دندان ها می توانند به دلیل کوچک بودن فک و یا بزرگ بودن سایز دندان ها (نسبت به فک) کج شده و یا به خاطر دلایل دیگر به صورت کج در بیایند. اگر شدت کج بودن دندان ها جزئی تا متوسط باشد بهترین روش اصلاح و منظم کردن آن ها قطعا ارتودنسی نامرئی با کمک پلاک های شفاف و متحرک ارتودنسی است. اما هر چه شدت کجی دندان ها بیشتر باشد باید با روش های موثرتر دیگر مانند ارتودنسی ثابت مشکل برطرف شود.
سایر روش های دیگر برای منظم کردن دندان های نسبتا کج نصب لمینت دندان، ونیر کامپوزیت و در موارد معدود روکش دندان است
اگر حین بستن دهان متوجه شده اید که بین دندان های فک بالا و پایینتان در جلو، فاصله وجود دارد، شما با مشکلی با نام اپن بایت یا (Open bite) مواجه هستید. اپن بایت یک مشکل رایج در کودکان است و سالانه تعداد زیادی از والدین به خاطر وجود این مشکل در فرزندانشان به متخصصان ارتودنسی کودکان مراجعه می کنند.
یکی از دلایل اپن بایت، مکیدن انگشت شست و یا تنفس دهانی است. درمان اپن بایت در کودکان، استفاده از دستگاه های ترک عادت، وسیع کننده ها کام و رفتار درمانی است. اما در بزرگسالی می توان با کمک ارتودنسی نامرئی یا انواع ارتودنسی ثابت این مشکل را برطرف کرد. البته اگر شدت مشکل زیاد باشد تنها با کمک ارتودنسی ثابت باید اصلاح شود.
به طور کلی ارتودنسی نامرئی با پلاک های شفاف و بیرنگ یا (Clear Aligners) تنها قادر است مشکلات جزئی تا متوسط ارتودنسی را برطرف کند. یعنی اگر مشکل نامنظمی دندان های شما چندان قابل توجه نیست و مشکل زیادی برایتان پیش نیاورده، می توانید با کمک این پلاک ها دندان هایتان را منظم کنید. اما چنانچه مشکل پیچیده شود، باید به سراغ روش های تضمینی و کاربردی تر مانند ارتودنسی ثابت فلزی بروید که توسط متخصصان ارتودنسی با تجربه و ماهر انجام می شود.
مشکلاتی مانند اوربایت، آندربایت، اورجت، نهفتگی دندان و .... همگی مشکلاتی هستند که با کمک ارتودنسی نامرئی قابل حل نیستند و میبایست توسط ارتودنسی ثابت و توسط ارتودنتیست های خوب انجام شود. برای درمان این دست مشکلات، می توانید در اینترنت با جستجوی کلید واژه هایی مانند "بهترین متخصص ارتودنسی در کرج، تهران، شیراز، اصفهان، تبریز، و یا هر شهر دیگری که در آن زندگی می کنید" یک ارتودنتیست خوب پیدا کرده و درمان خود را هر چه سریعتر آغاز کنید.
اوربایت یکی از پیچیده ترین نوع نامنظمی های دندانی و فکی به شمار می رود و نوعی مال اکلوژن است. (به موقعیت منظم و ارتباط طبیعی فک ها با هم اکلوژن میگویند و هر حالتی به جز این را، مال اکلوژن مینامند. بنابراین مال اکلوژن در واقع نامنظمی یا نامرتبی فک و دندان ها است.)
این نوع مال اکلوژن یک مشکل نسبتاً رایج در میان انسان ها است. افرادی که اوربایت دارند معمولاً دندان های جلوییشان در فک بالا، کمی جلوتر از دندان های فک پایین هستند. در واقع دندان های فک بالا (از جلو)، دندان های جلویی در فک پایین را میپوشانند.
دکتر امیرکامیار خضری متخصص ارتودنسی در کرج در این خصوص میگویند:
"البته در حالت عادی دندان های فک بالا اندازه 1 تا 3 میلی متر جلوتر از دندان های پایین در جلو هستند. اما اگر این اندازه بیشتر شود، گفته می شود شخص اوربایت دارد.... اگر این فاصله 4 تا 8 میلی متر باشد اوربایت متوسط است و اگر برابر با 9 و بیشتر از آن باشد overbite شدید بوده و حتما باید با کمک درمان های موجود و مهارت بهترین متخصص ارتودنسی اصلاح و درمان شود."
مشخصاً اگر کسی را دیدید که دندان هایش در فک بالا، بیش از اندازه جلوتر از دندان های فک پایینش بود یعنی آن شخص اوربایت دارد. سایر علائمی که نشان دهنده این مشکل هستند عبارتند از:
مهمترین دلایلی که باعث بروز آندربایت می شوند عبارتند از:
عامل اصلی اوربایت دندان، ژنتیک و وراثت است. در واقع بیشتر افرادی که با این مشکل روبرو هستند در خانواده ای به دنیا آمده اند که والدین، خواهر ها و برادرها و یا اقوام نزدیک آن ها اوربایت دارند. در این افراد ژن هایی که باعث بروز مشکلات و ناهنجاری فکی و استخوانی می شوند از طریق والدین به کودکان منتقل می شوند.
کوچک بودن فک یا بزرگ بودن دندان ها می تواند عامل مهم دیگری باشد که موجب اوربایت می شود. زمانی که همه دندان ها جا برای رشد و در آمدن نداشته باشند لاجرم به صورت نامرتب در آمده و یا دچار ازدحام و شلوغی می شوند که ممکن است باعث جلوزدگی دندان های فک بالا شوند.
سایر علل ابتلاء به اوربایت می توانند منشاء خارجی داشته باشند. مثلا مکیدن انگشت شست یا استفاده طولانی مدت از پستانک گاهی اوقات می تواند باعث جلوزدگی دندان های بالا شود.
هر نوع شدت یا درجه ای از اوربایت، حتما باید توسط بهترین متخصصان ارتودنسی دندان مدیریت و درمان شوند زیرا روند درمان این مشکل نسبتا پیچیده است و از عهده هر ارتودنتیستی برنمی آید. متخصص ارتودنسی بر اساس شدت مشکل و سن و سال بیمار درمان های مختلفی برای اصلاح اوربایت در نظر میگیرد.
دندانپزشک بارداری شما ممکن است بسته به ماه بارداری، برای درمان ریشهی دندان، یکی از گزینه های زیر را پیشنهاد کند:
سهماههی اول بارداری دوران بحرانی و حیاتی است. در صورتی که در این دوران مشکلی در دندانها مشاهده شود، دندانپزشک به شما توصیه میکند رسیدگی به مشکل را تا زمان شروع سهماههی دوم به تعویق بیندازید.
وقتی وارد سهماههی دوم شدید، دندانپزشک از شما میخواهد از دندان خراب خود عکس پرتو ایکس تهیه کنید و درمان ریشهی دندان را شروع میکند. با این حال، در صورتی که در سهماههی سوم دچار مشکل ریشهی دندان شدید، دندانپزشک توصیه میکند درمان را به بعد از تولد نوزاد موکول کنید.
با این که درمان ریشهی دندان یک درمان بسیار ایمن و بیخطر است، اما بسیار مهم است که در اولین ویزیت به دندانپزشک خود بگویید که باردار هستید. این گوشزد باعث میشود دندانپزشک نسبت به شرایط شما به خوبی آگاهی پیدا کند و بتواند در خصوص درمان شما بهترین تصمیم ممکن را بگیرد.
بهترین راه برای پیشگیری از خطرات احتمالی این درمان، این است که اصلاً نیازی به آن پیدا نکنید. مراقبت از سلامت دهان و دندان در بارداری کمک می کند که به درمان های بعدی نیازی پیدا نکنید. راههای سادهای به این منظور وجود دارد:
✓ بهداشت دهان و دندان را روزانه رعایت کنید. حداقل دوبار در طول روز مسواک بزنید و روزانه نخ دندان بکشید.
✓ رژیم غذایی متعادلی داشته باشید و مصرف شکر را تا حد ممکن، محدود کنید.
✓ در دوران بارداری هیچ یک از معاینات دندانپزشکی و خدمات نظافتی دندان را کنار نگذارید.
✓ رعایت بهداشت دهان و دندان تنها راه اجتناب از درمان ریشهی دندان یا عصبکشی است.
بیشتر بخوانید : کشیدن دندان
تورم و التهاب لثه
بارداری هرچند که جزء بهترین تجربه های زندگی مادران است، اما به جهت تغییرات هورمونی گسترده، مشکلات جزئی تا متوسطی نیز برای آن ها ایجاد می کند. یکی از شناخته شده ترین این مشکلات، که در دهان و دندان نمود پیدا می کند، تورم لثه و یا تغییرات ایجاد شده در بافت لثه است.
برخی از مادران به جهت نوسانات هورمونی ممکن است در برهه ای از دوران حاملگی خود متوجه شوند لثه هایشان متورم شده است و به همین جهت احساس ناراحتی جزئی می کنند. البته با رعایت بهداشت دهان و دندان و مراجعه به یک کلینیک دندانپزشکی بارداری خوب این مشکلات و ناراحتی به خوبی مدیریت می شود.
تحلیل مینای دندان
به جز مشکلاتی که برای لثه پیش می آید، دندان ها در برخی از زنان باردار ممکن است دچار تحلیل مینا شوند. مینا سطی ترین و سفت و سخت ترین بخش دندان است. به دلیل داشتن حالت تهوع صبحگاهی و بازگشت اسید معده دندان ها اغلب با چالش تحلیل و پوسیدگی در بارداری مواجه هستند که باید حتما حالت تهوع به خوبی مدیریت شود.
کاهش کلسیم بدن مادر
در دوران بارداری، سلامت لثه و دندان یک نگرانی دائمی است. جنین در حال رشد مدام به مواد مغذی نیازمند است و بنابراین باید رژیم غذایی مناسبی در دوره حاملگی در نظر گرفته شود. مثلا کلسیم یکی از منابع اصلی و مورد نیاز جنین در حال رشد است. جنین کلسیم را از هر منبع موجود در بدن مادر، از جمله دندان ها و استخوان بیرون می کشد و استفاده می کند. بنابراین امکان تحلیل دندان ها هم بیشتر می شود و باید کلیسم بیشتری در حاملگی مصرف شود.
بیشتر بخوانید : لمینت دندان